Monitory studyjne z wyższej półki, zwane potocznie drogimi są często poza zasięgiem finansowym osób amatorsko zajmujących się produkcją muzyki, miksowaniem muzyki lub home recordingiem. Czy dźwięk, który przenoszą faktycznie jest tak bardzo szczegółowy, pełny, naturalny, pokazujący cały obraz dźwiękowy i szczegóły użytych w miksie efektów? Czy po prostu jest tylko trochę inny ?
Profesjonalny odsłuch studyjny to coś więcej.
Usłysz więcej szczegółów:
To może od początku. Czy potrzebujesz drogich monitorów studyjnych, aby dobrze miksować? Odpowiedź wydaje się prosta – tak. Im lepszy monitor tym więcej usłyszysz i będziesz w stanie podjąć bardziej świadomą decyzję w kontekście zmian w Twoim miksie. Zanim jednak wydasz ciężko zarobione pieniądze, przeczytaj do końca ten artykuł. Sama para profesjonalnych odsłuchów studyjnych nie załatwi wszystkiego, nie sprawi, że nagle Twoje miksy będą brzmiały jak produkcje Michael’a Brauer’a czy Chris Lord Elge.
Po pierwsze drogie nie zawsze oznacza dobre. (Zresztą to stwierdzenie dotyczy nie tylko monitorów studyjnych – wystarczy spojrzeć na rynek motoryzacyjny). Na rynku mamy kilku wiodących producentów profesjonalnych monitorów studyjnych; ATC Loudspeakers, Genelec czy Neumann i mniejsze manufaktury, które próbują dogonić tych z podium. Ten wątek warto rozwinąć. Otóż niektóre z marek, które technologicznie wywodzą się z pierwowzoru np. używały głośników stworzonych przez pionierów a teraz próbują naśladować technologię i owiewać swoje głośniki mianem „z wysokiej półki” czy też udowadniać, że w zasadzie oprócz lekko niższej ceny nie ma różnic wynikających z brzmienia czy charakteru.
Ta opowieść kończy się jednak w momencie konfrontacji odsłuchu jeden do jednego. Tzn bezpośredniego porównania modeli w tym samym pomieszczeniu z tym samym urządzeniem źródłowym. Tutaj w zasadzie zawsze wygrywają Ci sami producenci. Tym samym przed podjęciem decyzji o spróbowaniu / posłuchaniu takich monitorów warto zagłębić się trochę w opis konstrukcji, technologii, aby dowiedzieć się nieco więcej na ten temat. Podejść do testowania w pełni świadomie i z przekonaniem, które z marek wyznaczyły trendy, które inni próbują dogonić. (Polecamy osobny artykuł o Technologii monitorów ATC Loudspeakers).
Cóż zatem takiego mają te „drogie monitory studyjne” czego nie znajdziemy w innych niskiej czy średniej klasy głośnikach? Zacznijmy od wykonania – i nie chodzi tutaj o wykończenie obudowy, a podzespoły, z których zarówno głośniki jak i wzmacniacz, zasilanie / elektronika zostały wykonane. Tym przede wszystkim cechują się profesjonalne monitory studyjne – często ręcznie wykonywane. Jakość komponentów, kontrola jakości ma ogromny wpływ na ostateczne brzmienie. Profesjonalny głośnik cechuje właśnie szczegółowość, przejrzystość, równość w całym paśmie i dynamika.
I tutaj płynnie przechodzimy do chyba najczęściej zadawanego pytania:
Który monitor lepiej brzmi?
Otóż przy pewnym pułapie znika określenie lepiej / gorzej, a pojawia się stwierdzenie inaczej. Dlaczego zatem inaczej skoro powinien to być pierwowzór, za pomocą którego wzniesiemy się na wyżyny inżynierii dźwięku?
Inaczej oznacza głównie bardziej lub mniej wyrównaną amplitudę brzmieniową w możliwie najszerszym paśmie – co daje nam pewność usłyszenia dokładnie tego co wychodzi z naszego źródła dźwięku. Taką wartość możemy sprawdzić w specyfikacji technicznej głośnika studyjnego.
Większość osób zajmujących się dźwiękiem dąży do właśnie takiego „liniowego” odsłuchu, ale zdarzają się też tacy, którzy wolą jednak bardziej podkolorowany dźwięk i wybierają odsłuch studyjny np. z większą ilością niskich częstotliwości. Jest to częściej spotykana preferencja producenta muzycznego niż inżyniera dźwięku. Profesjoanlne głośniki studyjne mają jeszcze jeden walor; pracując na niewielkiej głośności nadal wszystko słyszymy i ustalone wartości miksu nie zmienią się po zmianie głośności. Mowa tu głównie o niskich częstotliwościach, które przy dobrej klasy monitorze możemy kontrolować również przy niskich wartościach głośności.
Pamiętajcie o tym kiedy następnym razem będziecie testowali monitory studyjne.
Ta cecha wynika z wysokich wartości SPL, których próżno szukać w głośnikach studyjnych za 1500zł. Kolejną cechą, która od jakiegoś czasu pojawiła się u wybranych producentów to wbudowany system DSP, który kalibruje głośniki do danego pomieszczenia, co za tym idzie dostosowuje ich charakter brzmieniowy do warunków akustycznych. Nie oznacza to, że monitorów bez DSP nie można skalibrować (wystroić) do danego pomieszczenia. Na rynku jest kilka bardzo dobrych i co najważniejsze nie koniecznie bardzo drogich systemów do kalibracji monitorów, które zdecydowanie posiadają więcej możliwości co za tym idzie są bardziej precyzyjne niż moduły DSP wbudowane w głośniki.
Akustyka pomieszczenia
W zasadzie większość użytkowników nigdy faktycznie nie słyszała swoich monitorów, a tylko kombinację brzmienia swoich monitorów w swoim pomieszczeniu. Przechodzimy tutaj do najważniejszej rzeczy, którą należałoby rozwiązać zdecydowanie przed podjęciem decyzji o zakupie drogich monitorów studyjnych. Akustyka pomieszczenia.
Nasze uszy mają to do siebie, że potrafią zaadoptować się / nauczyć danego pomieszczenia i nawet jeśli w pierwszym czy drugim zetknięciu z kiepskim pomieszczeniem odczuwamy jego słabości to już przy kolejnych próbach pracy w nim powoli zapominamy o bolączkach i wiemy co jest słabą stroną tegoż pomieszczenia, a co najważniejsze potrafimy (przynajmniej tak nam się wydaje) wykluczyć pasmowo odpowiednie wartości.
Niestety po jakim czasie w szczególności, kiedy nasze miksy zostają zweryfikowane nie tylko w naszym (średniej jakości) pomieszczeniu okazuje się, że nie brzmi to tak dobrze jak nam się wydawało.
Mamy wiele gotowych rozwiązań lub informacji w jaki sposób samemu wykonać odpowiednie ustroje, które będą dla większości rozwiązaniem w postaci pasywnej obróbki akustycznej; pułapki basowe, panele absorbujące i być może trochę dyfuzji.
Tutaj warto zerknąć do fachowej literatury na temat akustyki lub zwrócić się do profesjonalistów:
Szkoda, aby pomieszczenie robiło z Twojego monitora narzędzie brzmieniowo inne od tego jakim faktycznie jest. Zawsze można skontaktować się z nami aby umówić się na indywidualną prezentację monitorów studyjnych w profesjonalnie zaadoptowanym pomieszczeniu.
Kalibracja monitorów studyjnych
Wspominaliśmy już powyżej o wbudowanych w monitory układach DSP oraz zewnętrznych narzędziach do kalibracji. To właśnie takie rozwiązania, zwane powszechnie korekcją pomieszczenia, powinny być właściwie nazwane jako kalibracja głośnika. Od oprogramowania SonarWorks po potężne narzędzia takie jak Amadeus, Trinnov lub Maven czy popularny ostatnio IK Multimedia Arc. Produkty do kalibracji głośników mierzą łączne efekty twoich głośników i twojego pomieszczenia z pozycji słuchania, porównują to z wejściem głośnika i korzystają z ekspresji i manipulacji fazą, aby osiągnąć efekt jak najbliżej płaskiej odpowiedzi. Czyli w zasadzie efekt tego co najlepszej klasy monitory mają na „starcie” w profesjonalnie zaadoptowanym pomieszczeniu.
Wyjaśniając; system kalibracji czy wbudowane DSP powinno służyć to dokalibrowania monitorów / dostosowania do warunków, a nie całkowitej zmiany ich charakteru. Większość profesjonalnych instalacji studyjnych z wcześniej zaprojektowaną i wykonaną akustyką zrealizowanych przez naszą firmę została wyposażona w procesor typu Prodigy, głównie z powodu systemów Dolby Atmos, przy których konieczne jest skalibrowanie systemu wielu głośników; 5.1.4 lub 7.1.4. Nie spotkaliśmy jeszcze użytkownika, który wydałby kilka lub kilkanaście tysięcy złotych na dobrej klasy procesor do kalibracji i żałowałby tego wydatku.
Umiejscowienie głośników w pomieszczeniu
To w jakim miejscu zlokalizujesz swoje głośniki względem miejsca, w którym się znajdujesz ma ogromny wpływ na to co usłyszysz. Im słabiej zaadoptowane pomieszczenie tym bardziej będzie to słyszalne.
Zasada sweet spot i trójkąta równobocznego zadziała w tym przypadku zawsze dobrze. Jeśli chodzi o wysokość to każdy z profesjonalnych producentów głośników wskazuje rekomendowane położenie głośnika względem ucha słuchacza w załączonej instrukcji obsługi ( przykład ).
Kolejny ważny aspekt to stojaki pod głośniki. Pełnią one dwie funkcje – wspierają głośnik w odpowiednim punkcie w przestrzeni, aby mógł właściwie przyczynić się do pola dźwiękowego, ale są także rzeczą, która stawia opór siły wywieranej przez poruszające się przetworniki. Istnieje mnóstwo produktów, które starają się izolować głośniki od tego, na co są umieszczone, poprzez odłączanie ich od pomieszczenia, jak np. marka ISO ACOUSTIC. Solidne stojaki na głośniki robią znaczną różnicę. Warto zadbać o solidne podstawy najlepiej zasypane piaskiem kwarcowym dzięki czemu nie będą przenosiły drgań i z pewnością ochronią nasze drogie monitory przed upadkiem.
Czy drogie monitory potrzebują suba ?
To zależy od Twoich potrzeb; sub to nie narzędzie, które ma spowodować, że usłyszymy więcej niskich częstotliwości, a narzędzie, które w połączeniu z monitorami odsłuchowymi ma sprawić, że taki system zagra jednostajnie (liniowo) w szerszym paśmie niż same monitory – po prostu zagra od niższych częstotliwości. To kolejna cecha drogich systemów odsłuchowych. Tutaj znowu wartym uwagi przykładem jest sub ATC SCS70, który został zaprojektowany w taki sposób aby można go było używać z kilkoma modelami głośników marki ATC (i nie tylko). W zależności od modelu głośnika, z którym używamy ten właśnie model oraz konfiguracji; 2+1 / 2+2 lub Dolby Atmos producent sugeruje konkretne ustawienia dla polaryzacji, poziomu sygnału, crosovera.
Taka ilość różnych możliwości ustawień powoduje, że sub zostanie zestrojony idealnie z naszymi monitorami. Mamy zatem szansę na uniknięcie tzw dziury pasmowej pomiędzy monitorami a subem lub kłopotami z fazą.
Czy warto zamontować głośniki w ścianie?
Często stosowaną praktyką jest montowanie monitorów studyjnych w ścianie, co powoduje, że głośniki schodzą nieco niżej i być może dzięki temu nie będzie potrzeby aby stosować suby. To przy okazji kolejny argument przemawiający za profesjonalnymi monitorami; możliwość montażu w zabudowie. Przy zakupie drogich monitorów studyjnych możemy zdecydować czy głośniki mają zostać dostarczone ze wzmacniaczami wewnątrz czy też na zewnątrz plus dodatkowe akcesoria do montażu.
Systemy wielokanałowe 5.1, Dolby Atmos, Immersive Audio w studio
Coraz częściej widzimy sprytne rozwiązania oferujące wirtualizację przestrzeni miksów, aby próbować zapewnić bardziej monitorowe doświadczenie podczas miksu na słuchawkach. Jednym z przykładów jest system VSX od Slate. To jednak zawsze będzie tylko wirtualizacja i próba odwzorowania dobrego pomieszczenia i wystrojonego, dobrej klasy systemu odsłuchowego. Firma DOLBY, która wyznaczyła wymagania dotyczące systemów ATMOS dokładnie określa położenie głośników oraz sposób ich wystrojenia w swoich wytycznych, o których można przeczytać TUTAJ. Tym samym nic nie zastąpi dobrze przygotowanego akustycznie pomieszczenia połączonego z wysokiej klasy głośnikami odsłuchowymi.
Czy zatem Potrzebujesz drogich monitorów, aby dobrze miksować?
Wracając do naszego pierwotnego pytania – Czy potrzebujesz drogich monitorów, aby dobrze miksować muzykę? Odpowiedź jest prosta, dobry odsłuch naprawdę pomaga. Ułatwia wysłyszenie szczegółów, detali i kreowanie nagrania poprzez poprawę szczegółów, których nie usłyszymy na niskiej klasy głośnikach. Ta prawda jest znana od wielu lat. Jak tylko w 1974 roku Billy Woodman pokazał światu pierwszy głośnik jednej z najbardziej cenionych marek ATC Lodspeakers, model SCM50 stał się swego rodzaju standardem w profesjonalnym środowisku odsłuchowym. Później dołączyły mniejsze modele takie jak SCM20 i SCM25 i tak do dzisiaj jest to niedościgniony standard.
Przy okazji warto wspomnieć, że wspomniana marka obchodzi w tym roku 50 lecie i świętuje je oferując głośniki ATC w specjalnej ofercie ATC 50 na 50 o czym warto przeczytać TUTAJ.
Pamiętajmy, że stworzenie naprawdę klasowego środowiska monitorowania wymaga znacznie większego zaangażowania niż tylko ustawienia w przypadkowym pomieszczeniu drogich monitorów studyjnych. W związku z tym zawsze warto przed planowaniem i zakupem monitorów porozmawiać z osobą, która odpowiednio doradzi i podpowie, który model będzie najlepszy dla naszego pomieszczenia i naszych potrzeb.
Polski 
English 
Slovenčina 
Čeština 